Nhập môn và giao dịch
Lệnh thị trường và lệnh giới hạn khác nhau thế nào? Đọc sổ lệnh thật để chọn đúng
Lệnh thị trường chắc chắn khớp nhưng không chắc giá, lệnh giới hạn chắc chắn giá nhưng không chắc khớp. Bài viết dùng ảnh chụp sổ lệnh BTC/USDT thật để tính giá khớp trung bình của lệnh thị trường, giải thích khi nào lệnh giới hạn bị tính là taker và cách chọn theo từng tình huống.
Khác biệt giữa lệnh thị trường và lệnh giới hạn có thể tóm lại trong một câu: lệnh thị trường ưu tiên "khớp ngay", còn giá khớp do sổ lệnh lúc đó quyết định; lệnh giới hạn ưu tiên "không khớp ở giá tệ hơn mức tôi đặt", đổi lại có thể phải chờ lâu, chỉ khớp một phần hoặc không khớp. Phần khó là quyết định dùng loại nào ngay lúc đặt lệnh, và hiểu vì sao giá khớp thực tế không giống con số đang nhảy trên màn hình.
Bài này dùng một ảnh chụp sổ lệnh thật để tính từng bước xem lệnh thị trường sẽ khớp ở những mức giá nào, sau đó giải thích khi nào lệnh giới hạn bị tính là taker, sàn có những quy tắc bảo vệ nào, và cuối cùng là cách chọn theo từng tình huống. Nội dung áp dụng cho phần lớn sàn tập trung khớp lệnh qua sổ lệnh; tên nút và quy tắc chi tiết mỗi sàn một khác, hãy đối chiếu với hướng dẫn của sàn bạn dùng.
Giá tài sản mã hóa có thể biến động rất mạnh và bạn có thể mất toàn bộ số tiền đã bỏ vào. Bài viết chỉ giải thích cách lệnh hoạt động, không phải lời khuyên đầu tư.
Hiểu sổ lệnh trước: cả hai loại lệnh đều làm việc với nó
Sổ lệnh có hai cột lệnh đang chờ:
- Lệnh bán (asks): giá và số lượng người khác muốn bán, xếp từ thấp lên cao. Mức thấp nhất gọi là giá bán tốt nhất.
- Lệnh mua (bids): giá và số lượng người khác muốn mua, xếp từ cao xuống thấp. Mức cao nhất gọi là giá mua tốt nhất.
Khoảng cách giữa giá bán tốt nhất và giá mua tốt nhất là chênh lệch giá mua-bán (spread). Khi mua bằng lệnh thị trường, bạn "ăn" lệnh bán từ mức thấp nhất trở lên; khi bán bằng lệnh thị trường, bạn bán vào lệnh mua từ mức cao nhất trở xuống.
Dưới đây là 6 mức giá đầu tiên của sổ lệnh BTC/USDT do giao diện dữ liệu công khai của Kraken trả về lúc 11:26 ngày 29/09/2026 (giờ Việt Nam). Đường dẫn này không cần đăng nhập, ai cũng có thể mở bằng trình duyệt để xem số liệu tại thời điểm đó: https://api.kraken.com/0/public/Depth?pair=XBTUSDT&count=6 (Kraken ký hiệu BTC là XBT).
Mỗi cặp ngoặc vuông lần lượt là giá, số lượng (BTC) và dấu thời gian cập nhật; asks là lệnh bán, bids là lệnh mua. Dữ liệu gốc dùng dấu chấm cho phần thập phân.
Sắp xếp lại thành bảng (định dạng số kiểu Việt Nam):
| Giá bán (USDT) | Số lượng (BTC) | Giá mua (USDT) | Số lượng (BTC) |
|---|---|---|---|
| 83.237,1 | 0,324 | 83.226,4 | 0,001 |
| 83.237,5 | 0,022 | 83.222,5 | 0,002 |
| 83.237,6 | 0,121 | 83.222,4 | 0,324 |
| 83.247,0 | 0,121 | 83.221,9 | 0,022 |
| 83.247,4 | 0,010 | 83.221,8 | 0,121 |
| 83.249,4 | 0,676 | 83.220,3 | 0,025 |
Tại thời điểm này, giá bán tốt nhất là 83.237,1 và giá mua tốt nhất là 83.226,4, chênh lệch 10,7 USDT. Nghĩa là nếu bạn mua rồi bán ngay lập tức, chưa tính phí bạn đã mất 10,7 USDT nhân với số lượng.
Lệnh thị trường: chắc chắn khớp, không chắc giá
Dùng ảnh chụp trên để tính hai lệnh thị trường (giả sử sổ lệnh không thay đổi khi đặt lệnh):
Mua thị trường 0,6 BTC sẽ lần lượt ăn các lệnh bán sau:
| Giá khớp | Số lượng khớp | Thành tiền (USDT) |
|---|---|---|
| 83.237,1 | 0,324 | 26.968,82 |
| 83.237,5 | 0,022 | 1.831,22 |
| 83.237,6 | 0,121 | 10.071,75 |
| 83.247,0 | 0,121 | 10.072,89 |
| 83.247,4 | 0,010 | 832,47 |
| 83.249,4 | 0,002 | 166,50 |
| Tổng | 0,600 | 49.943,65 |
Giá khớp trung bình khoảng 83.239,42, cao hơn giá bán tốt nhất khoảng 2,3 USDT. Một lệnh bị tách thành 6 lần khớp, nên lịch sử giao dịch sẽ hiện nhiều dòng; đó là chuyện bình thường.
Bán thị trường 0,4 BTC thì bán từ 83.226,4 xuống tới 83.221,8, giá trung bình khoảng 83.222,31, thấp hơn giá mua tốt nhất khoảng 4,1 USDT. Mức giá mua tốt nhất chỉ có 0,001 BTC, mức thứ hai chỉ 0,002 BTC, nên gần như cả lệnh rơi vào các mức giá thấp hơn.
Từ ví dụ này có ba điều rút ra để dùng ngay:
- "Giá gần nhất" nhảy trên màn hình chỉ là giá của giao dịch vừa khớp, không phải giá lệnh thị trường của bạn sẽ nhận. Khi mua hãy nhìn giá bán tốt nhất, khi bán hãy nhìn giá mua tốt nhất.
- Nếu số lượng bạn đặt lớn hơn số lượng ở mức đầu tiên, lệnh sẽ ăn tiếp xuống các mức giá tệ hơn. Lệnh càng lớn, sổ lệnh càng mỏng thì giá trung bình càng lệch.
- Với cặp có khối lượng lớn như BTC/USDT, lệnh thị trường nhỏ thường lệch rất ít; đồng coin ít thanh khoản có thể mỗi mức chỉ treo vài đô, cùng cách làm đó sẽ lệch nhiều hơn hẳn. Đổi phần
pair=trong đường dẫn sang cặp khác để tự kiểm tra.
Ngoài ra, lệnh thị trường thường khớp với vai trò taker và bị tính phí taker. Phí được thu riêng, ngoài giá khớp.
Lệnh giới hạn: chắc chắn giá, không chắc khớp
Lệnh mua giới hạn đặt ra mức "trả tối đa bao nhiêu", lệnh bán giới hạn đặt ra mức "nhận tối thiểu bao nhiêu". Lệnh chỉ khớp khi trên thị trường có bên đối ứng thỏa điều kiện, và giá khớp chỉ bằng hoặc tốt hơn mức bạn đặt.
Lấy OKX làm ví dụ: ở thẻ Giới hạn bạn tự nhập giá; nút BBO cạnh ô giá chỉ điền giá tốt nhất hiện tại vào ô, lệnh vẫn là lệnh giới hạn. Mức tối thiểu ở ô Số lượng là giới hạn đặt lệnh của cặp này, mỗi cặp và mỗi sàn một khác.
Sau khi gửi, lệnh giới hạn có thể rơi vào ba kết quả:
- Khớp toàn bộ: giá thị trường chạm mức của bạn và bên đối ứng có đủ số lượng.
- Khớp một phần: chỉ khớp được một phần, phần còn lại tiếp tục treo. Phần đã khớp không thể hoàn tác; bạn tự quyết có hủy phần còn lại hay không.
- Mãi không khớp: giá không chạm tới, hoặc chạm tới nhưng chưa đến lượt bạn (lệnh cùng mức giá được khớp theo thứ tự thời gian).
Khi lệnh giới hạn đang treo, số tiền tương ứng bị tạm giữ, nên số dư khả dụng sẽ ít hơn tổng số dư. Hủy lệnh giới hạn chưa khớp không mất phí, số tiền bị giữ sẽ trả lại vào số dư khả dụng.
Lệnh giới hạn không phải lúc nào cũng là maker
Nhiều người nghĩ "dùng lệnh giới hạn là được phí maker thấp hơn", điều này không phải lúc nào cũng đúng. Mấu chốt là ngay khi gửi, lệnh có khớp được với các lệnh đang có trong sổ lệnh hay không.
Hướng dẫn của OKX nói rõ: đặt giá mua giới hạn bằng hoặc cao hơn giá bán khả dụng tốt nhất, hoặc giá bán giới hạn bằng hoặc thấp hơn giá mua khả dụng tốt nhất, thì lệnh khớp ngay và bị tính phí taker.
Áp vào ảnh chụp sổ lệnh ở trên: nếu bạn đặt lệnh mua giới hạn giá 83.240, số lượng 0,6 BTC, ngay lúc gửi sẽ xảy ra hai việc:
- Có ba mức lệnh bán không cao hơn 83.240 (83.237,1; 83.237,5; 83.237,6), tổng 0,467 BTC. Phần này khớp ngay với vai trò taker.
- Phần còn lại 0,133 BTC không còn lệnh bán nào dưới 83.240, nên được treo ở 83.240 trong cột lệnh mua. Sau đó có người bán vào lệnh của bạn thì phần này mới là maker.
Kiểu "lệnh mua giới hạn đặt nhỉnh hơn giá bán tốt nhất" này rất hữu ích: gần nhanh như lệnh thị trường nhưng có trần giá. Trường hợp xấu nhất là còn một phần chưa khớp, chứ không bị kéo tới mức giá bạn không lường trước. Khi bán thì làm ngược lại: đặt lệnh bán giới hạn thấp hơn một chút so với giá mua tốt nhất.
Các quy tắc của sàn cũng ảnh hưởng đến việc khớp lệnh
Cùng là lệnh thị trường nhưng mỗi sàn xử lý không hoàn toàn giống nhau, nên đọc hướng dẫn của sàn một lần trước khi đặt lệnh. Lấy Trung tâm hỗ trợ OKX làm ví dụ, sàn này công bố hai quy tắc:
- Bảo vệ giá: trước khi khớp, hệ thống ước tính giá có thể khớp. Với lệnh mua, nếu giá ước tính cao hơn 1,05 lần giá bán tốt nhất hiện tại; với lệnh bán, nếu thấp hơn 0,95 lần giá mua tốt nhất, toàn bộ lệnh sẽ bị hủy, không khớp và không mất phí. Lệnh thị trường dễ gặp quy tắc này nhất; lệnh giới hạn có giá sát sổ lệnh thì không bị ảnh hưởng.
- Giới hạn giá: lệnh thị trường chỉ khớp trong một khoảng giá nhất định, phần không khớp được ngoài khoảng đó sẽ bị hủy luôn chứ không treo lại, nên có thể hiển thị trạng thái đã đóng sau khi khớp một phần.
Điều này có nghĩa là khi sổ lệnh mỏng hoặc thị trường biến động mạnh, lệnh thị trường cũng có thể không khớp hết. Sàn khác có thể dùng tỷ lệ và cách làm khác, hoặc không có cơ chế bảo vệ này; hãy xem trang quy tắc của từng sàn.
Phần lớn sàn còn cho gắn điều kiện thực hiện vào lệnh giới hạn. OKX liệt kê ba loại thường gặp:
| Điều kiện | Ý nghĩa | Dùng khi nào |
|---|---|---|
| Post Only (OKX gọi là "Chỉ đăng") | Chỉ được chấp nhận nếu vào sổ lệnh với vai trò maker; nếu sẽ khớp ngay thì bị hủy | Chắc chắn muốn phí maker, không vội khớp |
| Khớp toàn bộ hoặc hủy (FOK) | Phải khớp hết trong một lần, nếu không thì hủy cả lệnh | Chỉ chấp nhận mua đủ số lượng trong mức giá đã đặt |
| Khớp ngay hoặc hủy (IOC) | Phần khớp được ngay thì khớp, phần còn lại hủy luôn, không treo | Muốn khớp ngay có trần giá nhưng không muốn để lại lệnh chờ |
Có chọn được hay không và tên gọi cụ thể thế nào, hãy xem đúng khu vực đặt lệnh của cặp bạn giao dịch.
Chọn theo tình huống: khi nào dùng lệnh thị trường, khi nào dùng lệnh giới hạn
| Tình huống của bạn | Nên dùng | Lý do |
|---|---|---|
| Mua bán số tiền nhỏ BTC, ETH hoặc coin lớn, cần xong ngay | Lệnh thị trường, hoặc lệnh giới hạn đặt nhỉnh qua giá tốt nhất | Sổ lệnh dày, lệch ít; lệnh giới hạn thêm một lớp trần giá |
| Coin ít thanh khoản, hoặc số tiền lớn hơn tổng mấy mức giá đầu | Lệnh giới hạn, chia nhỏ nếu cần | Lệnh thị trường có thể ăn xuống mức giá rất tệ, thậm chí chạm cơ chế bảo vệ giá của sàn |
| Có mức giá muốn mua hoặc bán rõ ràng, không vội | Lệnh giới hạn (có thể kèm Post Only) | Chưa tới giá thì không khớp, lại có cơ hội hưởng phí maker |
| Thị trường giảm mạnh, cần thoát ngay | Lệnh thị trường, nhưng xem giá mua tốt nhất và số lượng mấy mức đầu trước | Tốc độ là ưu tiên, đồng thời chấp nhận giá trung bình có thể lệch khá nhiều |
| Không có thời gian theo dõi | Lệnh giới hạn, chấp nhận có thể không khớp | Lệnh thị trường không có lựa chọn "chờ"; lệnh giới hạn khi treo sẽ giữ tiền của bạn |
Dù chọn loại nào, trước khi đặt lệnh hãy kiểm tra theo thứ tự này:
- Cặp giao dịch và chiều mua/bán có đúng không: nói được "tôi trả cái gì, nhận cái gì".
- Nhìn giá bán tốt nhất (khi mua) hoặc giá mua tốt nhất (khi bán), không nhìn giá khớp gần nhất.
- Cộng số lượng mấy mức đầu xem có đủ cho lệnh của bạn không. Không đủ thì chuyển sang lệnh giới hạn hoặc chia nhỏ.
- Với lệnh giới hạn, kiểm tra số chữ số thập phân và đơn vị của giá, số lượng đạt mức tối thiểu.
- Sau khi gửi, vào mục lệnh đang mở xem lệnh còn treo không, vào lịch sử giao dịch xem giá trung bình, số lượng và phí thực tế.
Câu hỏi thường gặp
Đặt lệnh mua giới hạn 83.000 thì chắc chắn khớp đúng 83.000 à?
Không hẳn. Giá khớp của lệnh mua giới hạn chỉ bằng hoặc thấp hơn mức bạn đặt. Nếu lúc gửi đã có lệnh bán rẻ hơn, lệnh sẽ khớp ngay ở những mức rẻ hơn đó (lúc này bạn là taker).
Lệnh giới hạn đã đặt có sửa giá được không?
Tùy sàn. Một số sàn có chức năng sửa lệnh; hướng dẫn của OKX thì yêu cầu hủy lệnh cũ rồi đặt lại với điều kiện mới, lệnh mới sẽ xếp hàng lại từ thời điểm đặt.
Vì sao sau khi khớp lệnh thị trường, số coin nhận được ít hơn tôi tính?
Thường là do hai nguyên nhân cộng lại: giá khớp trung bình tệ hơn giá bạn nhìn thấy (chênh lệch mua-bán và ăn qua nhiều mức), và phí bị trừ riêng. Xem từng dòng trong lịch sử giao dịch với giá khớp, số lượng và loại coin dùng trả phí là đối chiếu được.
Lệnh đã khớp có hủy được không?
Không. Lệnh đã khớp là giao dịch đã hoàn tất; muốn đảo lại chỉ có cách đặt một lệnh mới theo chiều ngược lại, và lệnh mới có giá khớp và phí riêng.
Đọc thêm
- Muốn xem từng bước đặt lệnh thị trường, lệnh giới hạn và kiểm tra trạng thái lệnh trên Binance, xem hướng dẫn đặt lệnh Spot và trạng thái lệnh trên Binance.
- Phí giao dịch, chênh lệch giá và phí rút cộng lại tốn bao nhiêu, tham khảo cách tính tổng chi phí giao dịch, Convert, nạp và rút.
- Độ dày sổ lệnh khác nhau giữa các sàn; cách xem thanh khoản khi chọn sàn nằm trong bài chọn sàn giao dịch crypto theo khu vực, phí và thanh khoản.
Nguồn: giao diện dữ liệu công khai của Kraken Depth (sổ lệnh) (số liệu lấy từ ảnh chụp lúc 11:26 ngày 29/09/2026 giờ Việt Nam; mở lại sẽ thấy số liệu tại thời điểm bạn mở); Trung tâm hỗ trợ OKX: Lệnh giới hạn là gì? (cách xác định maker/taker, khớp một phần, bảo vệ giá, Post Only/FOK/IOC).