Nhập môn và giao dịch
Maker và Taker là gì? Cách phân biệt lệnh chờ, lệnh khớp ngay và chênh lệch phí
Maker là bên đặt lệnh chờ khớp, Taker là bên khớp ngay với lệnh có sẵn, nhiều sàn thu hai mức phí khác nhau. Bài viết giải thích cách xác định vai trò, phí bị trừ bằng đồng nào, tính thử bằng biểu phí công khai của OKX và Binance, và các cách giảm phí thực tế.
Maker (bên đặt lệnh chờ) và Taker (bên khớp lệnh ngay) là vai trò của lệnh của bạn tại thời điểm khớp: lệnh vào sổ lệnh rồi chờ người khác khớp thì bạn là Maker; lệnh vừa gửi đã khớp với lệnh có sẵn trong sổ thì bạn là Taker. Nhiều sàn thu phí khác nhau cho hai vai trò này, thường Maker rẻ hơn, nên cùng một giao dịch 1.000 USDT, phí có thể chênh khoảng 20% hoặc hơn.
Bài này giải thích cách xác định mình là bên nào, phí tính thế nào và bị trừ bằng đồng nào, sau đó tính thử bằng biểu phí công khai của hai sàn, cuối cùng là những cách giảm phí thực sự có tác dụng. Biểu phí có thể thay đổi; số liệu trong bài được xem trên trang chính thức ngày 01/10/2026, trước khi đặt lệnh hãy kiểm tra lại trang phí của sàn bạn dùng.
Bài viết chỉ giải thích quy tắc tính phí, không phải lời khuyên đầu tư. Giao dịch nhiều hơn chỉ để "tối ưu phí" thường không đáng.
Chỉ cần một câu hỏi: lệnh có khớp ngay khi gửi không?
Việc bạn là Maker hay Taker không phụ thuộc vào nút bấm, mà chỉ vào một điều: ngay lúc gửi lệnh, trong sổ lệnh có lệnh đối ứng để khớp luôn hay không.
- Taker: khớp ngay. Lệnh thị trường gần như luôn là Taker. Lệnh giới hạn mua có giá cao hơn hoặc bằng giá bán thấp nhất hiện tại, hay lệnh giới hạn bán có giá thấp hơn hoặc bằng giá mua cao nhất, cũng khớp ngay và cũng là Taker.
- Maker: không khớp ngay được nên nằm chờ trong sổ lệnh. Sau đó lệnh của người khác đến khớp với nó, phần khớp đó bạn là Maker.
Ví dụ: giá bán thấp nhất của BTC đang là 60.000 USDT, giá mua cao nhất là 59.990 USDT.
| Lệnh của bạn | Điều xảy ra khi gửi | Vai trò |
|---|---|---|
| Mua theo giá thị trường | Khớp ngay với lệnh bán từ 60.000 trở lên | Taker |
| Mua giới hạn, giá 60.010 | Khớp ngay ở 60.000 | Taker |
| Mua giới hạn, giá 59.980 | Không có lệnh bán rẻ như vậy, lệnh nằm chờ | Maker khi khớp |
| Bán giới hạn, giá 59.990 | Bán ngay cho lệnh mua 59.990 | Taker |
Một lệnh lớn có thể mang cả hai vai trò: một phần khớp ngay (Taker), phần còn lại nằm trong sổ lệnh và khớp sau (Maker). Lịch sử khớp lệnh sẽ tách từng lần khớp, mỗi lần tính theo mức phí tương ứng. Vì sao lệnh giới hạn cũng có thể bị tính là taker được minh họa bằng sổ lệnh thật trong bài lệnh thị trường và lệnh giới hạn khác nhau thế nào.
Tại sao phải thu phí khác nhau? Lệnh chờ làm sổ lệnh dày hơn, nhờ đó người sau mới mua bán được; lệnh khớp ngay thì lấy đi các lệnh chờ đó. Sàn dùng phí Maker thấp hơn để khuyến khích đặt lệnh chờ và giữ thanh khoản.
Đọc biểu phí: hai cột phí, nhiều cấp
Biểu phí Spot của các sàn thường có dạng: bên trái là cấp và điều kiện lên cấp, bên phải là hai cột phí Maker và Taker.
Cặp Spot nhóm 1 của OKX: người dùng thông thường Maker 0,08%, Taker 0,1%. Lên VIP 1 cần tài sản từ 100.000 USD hoặc khối lượng giao dịch 30 ngày từ 1.000.000 USD. Các cặp không mất phí và cặp phí đặc biệt nằm ở tab riêng, mức phí khác.
Từ bảng này có thể đọc ra vài điều:
- Người mới gần như đều ở dòng "Người dùng thông thường". Ngưỡng VIP tính bằng triệu USD, người dùng phổ thông không cần giao dịch thêm để lên cấp.
- Cấp được xét theo 30 ngày gần nhất. Trang phí OKX ghi cấp được xác định hằng ngày và phí được cập nhật trong khoảng 03:00–05:00 (giờ Việt Nam), không áp dụng ngay cho lệnh đang đặt.
- Ở cấp cao, phí Maker có thể bằng 0 hoặc âm (ví dụ -0,0050%), nghĩa là khi lệnh chờ khớp, sàn trả ngược phí cho bạn. Mức này dành cho nhà tạo lập thị trường lớn, người dùng thông thường không chạm tới.
Không phải sàn nào cũng để Maker rẻ hơn. Dưới đây là biểu phí Spot của Binance:
Người dùng thông thường của Binance có Maker và Taker cùng là 0,100%; trả phí bằng BNB được giảm 25%, còn 0,075% cho cả hai. Từ VIP 3 hai cột mới chênh lệch rõ. Cặp USDC có cột phí riêng.
Nghĩa là với tài khoản thông thường trên Binance, đặt lệnh chờ và khớp ngay có cùng mức phí, cố đặt lệnh chờ để "được phí Maker" không tiết kiệm được gì. Điều thật sự ảnh hưởng đến phí là có bật trả phí bằng token của sàn hay không. Vì vậy khi xem biểu phí, hãy tìm đúng dòng của mình trước, rồi mới so xem hai cột có thực sự khác nhau.
Phí tính thế nào và trừ bằng đồng nào
Công thức đơn giản:
Phí = giá trị khớp (hoặc số lượng khớp) × mức phí
Điểm dễ nhầm là phí bị trừ bằng đồng nào. Trang phí OKX ghi rõ: phí giao dịch spot = tỷ lệ phí × số lượng crypto nhận được khi lệnh đã khớp. Mua BTC thì trừ bằng BTC, bán BTC lấy USDT thì trừ bằng USDT. Vì vậy khi dùng USDT mua BTC, số BTC về tài khoản sẽ ít hơn số lượng khớp một chút.
Ví dụ trên trang OKX dùng giá BTC 100.000 USDT: mua 1 BTC là taker thì phí 0,1% × 1 BTC = 0,001 BTC, nhận 0,999 BTC; bán 1 BTC là maker thì phí 0,08% × 100.000 USDT = 80 USDT.
Áp dụng phí người dùng thông thường của OKX cho một lệnh nhỏ hơn: dùng 1.000 USDT mua BTC ở giá 60.000, khớp được 0,01666667 BTC.
| Vai trò | Mức phí | Phí | Thực nhận |
|---|---|---|---|
| Taker | 0,1% | 0,00001667 BTC (khoảng 1 USDT) | 0,01665000 BTC |
| Maker | 0,08% | 0,00001333 BTC (khoảng 0,8 USDT) | 0,01665334 BTC |
Mỗi lệnh chỉ chênh khoảng 0,2 USDT, trông không đáng kể. Nhưng phí cộng dồn theo giá trị giao dịch, và một lần mua rồi bán là hai lần thu phí:
- Mua rồi bán 1.000 USDT, cả hai lần đều là Taker: khoảng 2 USDT, tức 0,2% vốn. Giá phải tăng ít nhất 0,2% mới hòa vốn, chưa tính chênh lệch giá mua bán.
- Một tháng mua bán qua lại 20 lần, mỗi lần 1.000 USDT: tổng giá trị khớp 40.000 USDT, toàn Taker khoảng 40 USDT, toàn Maker khoảng 32 USDT.
Sàn khác có thể luôn thu phí bằng đồng định giá (USDT), hoặc cho bạn chọn trả bằng token của sàn. Khi trả bằng token sàn, số coin bạn nhận không bị trừ, nhưng số dư token đó giảm, đừng quên tính vào chi phí. Cách kiểm tra trực tiếp nhất: sau khi khớp, mở chi tiết khớp lệnh và xem số tiền cùng đơn vị ở cột "Phí".
Phí giao dịch này khác với phí mạng khi rút coin sang ví khác; phí mạng tính theo cơ chế riêng của từng blockchain, xem cách tính phí mạng trên Bitcoin, Ethereum và TRON.
Muốn trả ít phí hơn, chỉ có vài cách thực tế
- Không vội khớp thì dùng lệnh giới hạn, đặt giá ngoài giá đối ứng. Lệnh mua đặt bằng hoặc thấp hơn giá mua cao nhất, lệnh bán đặt bằng hoặc cao hơn giá bán thấp nhất thì mới khớp với vai trò Maker. Đổi lại, lệnh có thể phải chờ lâu hoặc không khớp.
- Chọn Post Only (chỉ đặt lệnh chờ). Tùy chọn này bảo đảm lệnh chỉ vào sổ với vai trò Maker; nếu khi gửi lệnh sẽ khớp ngay thì cả lệnh bị hủy, không vô tình thành Taker.
- Xem giảm phí bằng token sàn có thực sự lợi không. Ví dụ Binance giảm 25% khi trả phí bằng BNB, nhưng bạn phải giữ BNB trước và giá BNB cũng lên xuống. Mua một đồng mình không định giữ chỉ để tiết kiệm 0,025% chưa chắc đã đáng.
- Bớt các lần mua bán không cần thiết. Phí thu theo từng lần và theo giá trị, số lần giao dịch giảm một nửa thì phí giảm một nửa, hiệu quả hơn mọi ưu đãi phí.
- So tổng chi phí giữa Convert và Spot. Trang Convert (chuyển đổi nhanh) hay ghi "0 phí", nhưng chi phí nằm trong giá báo. Hãy so số coin thực nhận của hai cách với cùng số tiền.
Khi cần khớp gấp thì đừng cố đặt lệnh chờ: lúc giá biến động nhanh, khoản lỡ giá vì lệnh không khớp thường lớn hơn nhiều so với 0,02% phí tiết kiệm được.
Tự kiểm tra: giao dịch này đã trả bao nhiêu phí?
Sau khi đặt lệnh, dành một phút đối chiếu:
- Mở "Lịch sử lệnh" hoặc lịch sử khớp lệnh, tìm từng lần khớp của lệnh này.
- Xem cột vai trò (Maker/Taker) hoặc xem trực tiếp mức phí.
- Đối chiếu số tiền và đơn vị của phí, tính lại bằng "giá trị khớp × mức phí của dòng bạn".
- Quy đổi phí sang USDT rồi cộng lại, đó mới là chi phí thật của giao dịch.
Vị trí xem chi tiết khớp lệnh khác nhau giữa các sàn; ví dụ từng bước trên Binance có trong hướng dẫn đặt lệnh Spot và xem trạng thái lệnh.
Câu hỏi thường gặp
Tôi dùng lệnh giới hạn, sao vẫn bị tính phí Taker?
Vì lúc gửi lệnh, giá của bạn đã khớp được với lệnh có sẵn trong sổ. Lệnh giới hạn mua có giá cao hơn hoặc bằng giá bán thấp nhất sẽ khớp ngay và tính phí Taker. Muốn chắc là Maker, hãy đặt giá ngoài giá đối ứng hoặc chọn Post Only.
Sao một lệnh lại bị tính hai mức phí?
Một phần lệnh khớp ngay khi gửi (Taker), phần còn lại nằm chờ trong sổ rồi mới khớp (Maker). Chi tiết khớp lệnh tách thành nhiều dòng, mỗi dòng tính theo vai trò riêng.
Hủy lệnh chờ chưa khớp có mất phí không?
Giao dịch Spot thông thường không thu. Phí chỉ thu trên phần đã khớp; phần đã khớp không hủy được và phí cũng không hoàn lại.
Cấp phí khi nào có hiệu lực?
Với OKX, cấp được xét theo tài sản hoặc khối lượng giao dịch 30 ngày, xác định hằng ngày và cập nhật phí trong khoảng 03:00–05:00 giờ Việt Nam. Các sàn khác có chu kỳ và thời điểm áp dụng riêng, hãy xem phần giải thích phí của từng sàn.
Nguồn: Trang phí giao dịch OKX (Spot, nhóm 1), Tổng quan về phí và giao dịch của Binance, số liệu xem ngày 01/10/2026; mức phí có thể thay đổi, hãy lấy trang chính thức làm chuẩn. Giá BTC 60.000 USDT trong phần tính thử chỉ là giá giả định để dễ tính.